گروه آموزشی و پژوهشی ویکی‌پن

کارکرد، فانکشن

🔹 دیروز یک آقای دکترِ روان‌شناس، چندین بار، «فانْکْشن» (function) را «فانِکْشِن» تلفظ کردند.🔸 بی‌تردید ایشان آن را تحت تأثیرِ «کانکشن» (connection) چنین ادا کردند.🔍 من کاربردِ واژهٔ «کارکردِ» فارسی را به «فانکشنِ» انگلیسی (و «فونکسیونِ» فرانسه؛ fonction) ترجیح می‌دهم؛ کلاسِ «کارکرد» بالاتر است، چون به زبان ملی کشورم است و فارسی دانستن نزدِ من …

کارکرد، فانکشن ادامه »

پرتغال، پرتقال

«پرتغال» نام کشور است.«پرتقال» نام میوه است. 🔹 نام میوه را از نام کشور گرفته‌ایم. تمایز در نوشتنِ دو نام به استقلالِ کاربرد آنها در نوشتار کمک می‌کند. نویسنده: سید حمید حسنی

کارتُن / کارتون

🔍 کارتُن / کارتون ✍️ این دو واژه را درست به‌کار ببریم: کارتُن (Carton): جعبهٔ مقوایی برای وسایل و اشیا.کارتون (Cartoon): فیلمِ نقاشی‌مانند برای بچه‌ها‌. نویسنده: سید حمید حسنی

فتوچینی

«فِتوچینی» (fettuccine) کلمه‌ای ایتالیایی به‌معنای «روبان‌های کوچک» است و ازطریق انگلیسی و با تلفظی نزدیک به تلفظِ انگلیسی به فارسی آمده‌است. نویسنده: سید حمید حسنی

توضیح فرهنگستان دربارۀ استارتاپ (Startup)

در روزهای اخیر در فضای مجازی و برخی برنامه‌های تلویزیونی خبری منتشر شده است مبنی بر اینکه فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل «کمک‌نوآور» را برای واژۀ بیگانۀ استارتاپ (Startup) برگزیده است. به اطلاع می‌رساند معادلِ مصوّب فرهنگستان برای این واژۀ بیگانه «نوآفرین» و «شرکت نوآفرین» است. علاقه‌مندان می‌توانند برای آگاهی از مصوّبات فرهنگستان به …

توضیح فرهنگستان دربارۀ استارتاپ (Startup) ادامه »

بطئی یا بطیء؟

🔸 یکی از مترادف‌های واژهٔ فارسیِ «کُنْد» معمولاً به‌صورت «بطئی»* نوشته و تلفظ می‌شود. 🔹 این واژه در اصل «بَطیء» است و می‌توان آن را «بَطی» هم نوشت و تلفظ کرد. 🔹 رواجِ «بطیء/بطی» در سال‌های اخیر کمتر شده‌است. بهتر است به‌جای آن، تا حد ممکن، واژهٔ فارسیِ گویاتر، خوش‌آواتر و ساده‌ترِ «کُند» را به …

بطئی یا بطیء؟ ادامه »

گفتاری دربارهٔ وطن و زبان فارسی، از شادروان استاد پرویز ناتل خانلری

  «نزدِ من وطن آن نیست که شما می‌پندارید. این چهار خط فرضی که دورِ ایران کشیده‌اند وطنِ مرا محدود نمی‌کند. هرجا که فرهنگ ایرانی هست وطن من است؛ زیرا در آنجاست که آشنایی‌هایی هست. نمی‌گویم که فرهنگ همان زبان است، اما زبان هم یکی از اجزاء فرهنگ است، و جزء بزرگی‌ست. پس آنان‌که به …

گفتاری دربارهٔ وطن و زبان فارسی، از شادروان استاد پرویز ناتل خانلری ادامه »

ملتفت و متوجه

📌 در پژوهشِ اولیهٔ پیکره‌بنیادی که نگارنده با موضوعِ مقایسهٔ بعضی واژه‌ها میانِ متن‌های سه دههٔ ۱۳۳۶ تا ۱۳۶۵ از یک سو، و سه دههٔ ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۵ از سوی دیگر انجام داده، به این نتیجهٔ آماری رسیده‌است که کاربردِ فعل مرکبِ «متوجه‌شدن»، در سه دههٔ اخیر، نسبت‌به سه دههٔ پیش‌از آن (۱۳۳۶-۱۳۶۵)، در ادبیات …

ملتفت و متوجه ادامه »

«درب» یا «در»؟

این نوشته خیلی آشناست: «لطفاً درب را ببندید.»و این نوشته: «دربِ خودرو باز است.» گاهی، در نوشته‌های غیررسمی و بعضاً رسمی، به‌جای «درِ» سادهٔ زیبای فارسی (به بیانِ دقیق‌تر: ایرانی)، «درب» را به‌کار می‌برند. «درب» واژه‌ای عربی‌ست. معنیِ آن به «درِ» فارسی نزدیک است. «درب» یعنی دروازه، دروازهٔ بزرگ، و نیز گذرگاه. «قم را چند …

«درب» یا «در»؟ ادامه »